Сагълыкъ девлети (СОХ) Къыймет кесюв
Аккумуляторнынъ СОХ-сыны онынъ омюрлери оларакъ да ифаде этмек мумкюн. Аккумуляторнынъ омюрини чешит къулланув шараитлерине эсасланып, эки чешитке больмек мумкюн: сакълав омюрлери ве девирнинъ омюр муддети.
Сакълав омюр муддети сакълав вакътында батареянынъ къартлашкъан адиселерини ве нетиджелерини ифаде эте. Сакълав вакътында батареянынъ къувети къайтарылмазы эксиле, ве озь-озюни-дишарлыкъ тезлиги сакълав муитине коре чокъ денъише. Демек, батареянынъ къартлашув тезлиги я да явашлавы сакълав муитине багълыдыр. Сакълав арарети – бу сакълав омюрине ве озь-озюне-} данеджиликке тесир этеджек эсас фактордыр. Ода араретине коре, батареяларны сакълавнынъ юксек араретлери ян реакциялар (коррозия киби) зияде ола, маден катионларынынъ гъайып олувы исе даа агъыр; алчакъ араретлерде исе мадделернинъ ве электрохимик реакцияларнынъ даркъалувы эксиле, ве бойлеликнен батареянынъ къартлашув тезлигини эксильте. Аккумулятор сакълав омюрине тесир этеджек даа бир фактор – бу батареяларны сакълав вакътында СОК къыйметидир (мында СОК электродлардаки ион нисбети оларакъ бельгилене). Айны сакълав араретинде, амма батареяларны сакълав СОК-ларында чешит тюрлю олгъанда, батареянынъ къартлашув ёлу фаркълана. Юксек СОК-ларда электрод/электролит интерфейсинде буюк заряд мувазенесизлиги бар, бу исе электрохимик реакцияларгъа ярдым эте.
Девирнинъ омюри батареяны (зарф ве чыкъарув) батареягъа тесирини ифаде эте. Аккумулятор къартлашув эм зарядка, эм де чыкъарув вакътында токътамайып пейда ола. Аккумулятор къулланув вакътында арарет ве ток догърудан-догъру девирнинъ омюрине тесир этелер. Бундан гъайры, батареяларны сакълав омюрине тесир этеджек факторлар да девирнинъ омюрине тесир этелер, чюнки батареянынъ къулланылгъанына я да раатлыкъта олгъанына бакъмадан, оларнен багълы реакциялар пейда ола. Аккумулятор къулланув экзотермик джерьяндыр; араретнинъ артмасы бу реакцияларны тезлештире, бойлеликнен батареянынъ къартлашувыны тезлештире. Бу денъишкенлерден гъайры, девир омюринен багълы параметрлер батареянынъ зарядлы вазиетининъ вазифелеридир. Бир кере чыкъарув вакътында гъайып олгъан заряднынъ микъдары (меджзавий вазиетнинъ денъишмеси) батареянынъ къартлашувына эмиетли тесир этеджек энъ муим фактордыр. Бу адисе, биринджи невбетте, мусбет электроднынъ деградациясы ве юксек{{7}шубъем зарядлав ве чыкъарув вакътында СЭИ пленкасынынъ пейда олувынен багълыдыр.
1. Аккумуляторларда зарарлы девлетнинъ (СОХ) тарифи .
СОХнынъ чешит тарифлерини чешит перспективалардан алмакъ мумкюн. Шимдики вакъытта батареяларнынъ араштырмаларында кенъ къулланылгъан тарифлер ички къаршылыкъ тарифи, чыкъарув тарифининъ теренлиги ве къалгъан зарядны тарифини къабул этелер.
1) Ички къаршылыкъ тариф усулы .
Аккумуляторнынъ ички къаршылыгъы яваш-яваш арткъан сайын бозула. Аккумуляторнынъ сагълыкъ алы (СОХ) бу мунасебетке эсасланып бельгилемек мумкюн:
Формулада RNEW истисал вакътында батареянынъ ички къаршылыкъ косьтерювини косьтере; РЭОЛ батареянынъ омюрининъ сонъунда ички къаршылыкъны ифаде эте; ве R озь шимдики вазиетинде батареянынъ ички къаршылыкъ косьтерювини ифаде эте.
Бу тарифнинъ анахтары батареянынъ ички къаршылыкъ косьтерюв ичюн догъру къыймет алмакътыр. Онынъ имтианы нисбетен догъру ольчю нетиджелеридир, амма онынъ эксиклиги шунда ки, о, батареянынъ рейтинг къабилиетини козь огюне алмай, бу исе батареянынъ сагълыкъ алы (СОХ) тарафындан эмиетли дереджеде тесир эте.
(2) чыкъарылгъан махсулатларнынъ теренлиги (СОГ) .
Аккумуляторнынъ чыкъарув теренлиги батарея тарафындан чыкъарылгъан къуветнинъ озь кучюне нисбетини бильдире. Бу нисбет батареянынъ зарядлангъанына терс мутенасыптыр; яни чыкъарувнынъ теренлиги о къадар буюк олса, оны зарядламакъ мумкюн. Демек, СОХ чыкъарув теренлиги джеэтинден бойле шекильде бойле бельгилемек мумкюн: къалгъан зарядкаларнынъ сайысы берильген, берильген чыкъарув теренлигинде зарядларнынъ максималь сайысына къадар.
(3) Къалгъан имкянны тарифлемек .
Айыплав вазиети (СОХ) батареянынъ къалгъан къувети нукътаи назарындан бельгилене. Бир девир къулланылгъан сонъ батареянынъ къалгъан къуветини догърудан-догъру ольчемек мумкюн. Демек, Кноуны къулланмагъан вакъытта батареянынъ максималь къувети олсун, ве «Кнорм» батареянынъ энъ чокъ къулланылгъан къувети олсун. Сонъ, СОХны...
