Аккумуляторларны идаре этмек системасы
Аккумуляторларны идаре этмек системасы (БМС) — батареяларны семерели идаре этмек ичюн къулланылгъан алеттир. Электрик автомобильлер ичюн къую-} дизайн этильген BMS аппарат ве программалар айдав диапазоныны семерели шекильде арттыра, батареяларнынъ омюрини узата, эксплуатация масрафларыны эксильте ве электрик батареясынынъ хавфсызлыгъыны ве ишанчлылыгъыны темин эте биле. Электрик автомобильлернинъ кучь батареяларыны идаре этмек системасы зарур олгъан эсас компонентке чевирильди. Бу бабда кучь батареяларыны идаре этмек системасынынъ теркибини, функцияларыны ве иш принциплерини кирсетюви акъкъында айтыладжакъ.
Система мимарлыгъы .
Аккумуляторны идаре этмек системасы (БМС) аппаратурасы, биринджи невбетте, батареяларны идаре этмек болюги (БМУ), улькелерни идаре этмек болюгини (КМУ), датчиклерни, проводка джиплери ве иляхре къабул эте. БМС-теки контроллерлер арасындаки топологиягъа эсасланып, БМС-лерни кенъ шекильде эки чешитке больмек мумкюн: интеграль ве таркъалгъан.
1. Интеграль БМ .
2. Таркъалгъан БМС .
Интеграль топологиялардан фаркълы оларакъ, таркъалгъан архитектуралар БМС функционаллыгъыны баш тахта БМУ ве бир чокъ къул КМУ-сына боле. Модуль къурулышы модуль джыймасыны саделештире, нумюнелерни джюйрюкнинъ планыны оптималлаштыра ве бир тюрлю аралыкънен кергинлик тюшювине келишмемезликлерни енгиллештире. Эксикликлерге зияде масрафлар ве даа муреккеп коммуникация ве незарет дизайны кире. Таркъалгъан БМС багъланув усулларынынъ чешитлигине эсасланып, оларны даа да учь чешитке больмек мумкюн: йылдыз багълантысы (8-2 рес. бакъ.), автобус багълантысы ве розетка-зынджырлы багъ.
(1) Йылдыз багълантысы .Йылдызлы багъланувда баш тахтасы БМУ меркезий ерлешкен, ве эр бир КМУ модули догърудан-догъру БМС баш тахтасына джюйрюк вастасынен багълана. Йылдыз багълантылары нукъта-то- нокъталы идарени къолайлаштыра, ве бир КМУ тююмининъ етишмезлиги системагъа эмиетли тесир этмей. Лякин модульлернинъ сайысы арткъан сайын, йылдыз багъланувында коммуникация сызыкъларынынъ муреккеплиги экспоненциаль суретте арта, бу исе техник хызметни къыйынлаштыра ве масштаблылыкъны сынъырлай. БМС-нинъ баш тахтасы портларынынъ сынъырлары себебинден КМУ модульлерини ихтиярий шекильде къошмакъ мумкюн дегиль, бу исе оны mind- ольчюли къулланмаларда нисбетен сийрек эте.
2) Автобус багълантысы .Автобус{{0} эсасында система архитектурасы модуль дизайныны къолайлаштыра, буны 8-3 рес-де корьмек мумкюн. БМС, адет узьре, бир къач идаре бирлемлерине болюне: БМУ, КМУ ве Аккумулятор къошулув къутусы (БЖБ). БМУ, КМУ ве БЖБ CAN я да башкъа автобус агълары вастасынен багълана. БМУ батареяларны идаре этмек ичюн эсас алгоритм функцияларыны беджере; КМУ ульке кергинлигини эльде этмек, мусавийлештирюв ве араретни ольчей; БЖБ юксек кергинликли, ток ве араретни алув, контакторларнынъ айдав ве диагностика ве батарея ичюн изоляцияны тапувны япа; изоляция электрик айырувыны теминлей, резюмени якъмасына маниа ола ве интерференция амплитудасыны сынъырлай.
Автобус{{0} эсасында архитектура даа эгильмели алякъа багъларыны ве кучьлю масштаблылыкъны, аппарат архитектурасынынъ дизайныны буюк дереджеде саделештирмеге, модульликке иришмекни ве системанынъ къулланылмасыны ве ташыйыджылыгъыны юксельтмекни теклиф эте. Онынъ эсас эксиклиги онынъ нисбетен юксек фиятыдыр.
Daisy-багъланув – бу нисбетен янъы багъланув усулы, о, сонъки йылларда пейда олды. Интерфейс foll-дуплекс SPI сигналларыны 1Мб/с-ке къадар дифференциаль сигналларгъа чевире ве оларны бурюшик-pair кабель ве саде, log-0000 трансформаторы вастасынен ёллай биле. Меселя, Linear Technologyнинъ АФЭ махсулатлары (LTC6811) бири-биринен багъланмакъ ичюн БМС пейда ола биле. Малюмат изоляторыны кичик, алчакъ-0000 трансформаторы денъиштире. Эсас контроль микропроцессор тарафында кичик адаптер ИК (LTC6820) эсас контроллер интерфейсини теминлей. Бир ёнелишли розетка-багълы агълар адий олса да, эр бир тююмнинъ етишмезлиги бутюн системанынъ коммуникациясына тесир эте биле. Шунынъ ичюн 8-4 рес-де косьтерильгени киби, юзюкнинъ мукеммеллештирильмеси-44444-нджи ресимде, Tesla киби буюк янъы энергиялы автомобиль истисалджыларынынъ БМС махсулатларында ишлеп чыкъарылды ве къулланылды. CAN автобус багълантыларына коре, розетка{-соргъулылыкъ фияты джеэтинден даа алчакъ, амма онынъ масштаблылыгъы зайыф, сынъырлы максималь тююмлернинъ сайысы ве батареяларны идаре этмекнинъ къыйынлыкълары, меселя, энергия сакълав системалары киби, даа муреккеп сценарийлерде.
Эсас функциялар .
Умумен, Аккумуляторларны идаре этмек системасынынъ (БМС) эсас вазифелери: малюмат алув, батарея девлетининъ къыймет кесюв, энергияны идаре этмек, хавфсызлыкъны идаре этмек, термик идаре, мусавийлештирюв идареси, коммуникация функциялары ве инсан-машина интерфейси кире. 8-5 рес-де батареяларны идаре этмек системасынынъ функциональ блок схемасы косьтерильген.
Малюматны алув Аккумуляторларны идаре этмек системасында (БМС) бутюн алгоритмлернинъ ве идаренинъ эсасыдыр. Демек, нумюне алув тезлиги, догърулыгъы ве эвельден-филтер хусусиетлери батарея системасынынъ чалышувына тесир этеджек энъ муим косьтергичлердир. Малюматны алув сурьаты сценарий ве функциянен бельгилене. Меселя, запас электрик энергиясынен малюмат алув тезлиги 10 саниеде я да атта дакъкъада бир кадргъа къадар алчакъ ола биле; тез денъишкен ток (автомобиль киби) объектлер ичюн малюматлар энъ азындан бир кере эр 1 саниеде бир кере эльде этильмек керек, базы хавфсызлыкъ- иле багълы малюматлар 100 мс я да 10 мс къадар алчакъ частота частоталарыны талап эте.
2. Аккумулятор девлетнинъ къыйметини кесюв .
Аккумулятор девлетнинъ къыймет кесювине эсасен эки тараф да кире:Хатырлав девлети (СОК) .веСагълыкъ девлети (СОХ) .. СОК батареянынъ шимдики зарядыны характеризлей ве электрик автомобильнинъ айдавджы диапазоныны къыймет кесмекнинъ эсасыдыр. СОХ — батареянынъ къалгъан омюрини ве сагълыкъ шараитлерини ифаде этмек ичюн къулланылгъан параметрдир.
Энергияны идаре этмек акъикъий-девамы энергия чыкъышы ве батареянынъ кириши батарея ве системанынъ ташымакъ къабилиетини ашмамакъны теминлей. Акъикъатта батареянынъ заряды/бошув къабилиети башкъа факторлар арасында арарет, СОК ве СОХ тесир эте. Айны вакъытта, система севиесинде, зияде къызув ве схемаларнынъ иримеси киби хавфлардан къачынмакъ керек. Демек, энергияны идаре этмек, биринджи невбетте, киришлер оларакъ ток, кергинлик, арарет, СОК ве СОХ къулланып глобаль идаре этюв джерьяныдыр.
Аккумулятор кергинлигини, токны ве араретни козетмек, олар нормаль диапазонлардан зияде олмасынлар. Земаневий БМС (Ватанларны идаре этмек системасы) тек бутюн батареяны козетмей, амма зияде зарядлав, зияде- чыкъарув ве зияде- температурасы киби экстремаль айры ульке шараитлери узеринде рафинирленген идарени теминлей.
Аккумуляторны онынъ чалышув арарети пек юксек олгъанда сувутмакъ ве оны озь оптимал чалышув диапазонында тутмакъ ичюн озь уйгъун иш араретининъ ашагъы сынъырындан ашагъы тюшкенде, оны къыздырмакъ ве операция вакътында айры улькелер арасында арарет балансыны сакълап къалмакъ. Термалны идаре этмек хусусан юксек-} къуветли разряд ве юксек- арарет шараитлеринде къулланылгъан батареялар ичюн керек.
6. Балансингни идаре этмек .
Аккумуляторнынъ чалышувындаки келишмемезликлер батареяларнынъ умумий чалышувынынъ ве атта хавфсызлыкъ хавфларынынъ эксильмесине кетире биле. Эр бир айры улькенинъ зарядлав ве чыкъарув шараитлери мумкюн къадар изчен олсун деп, батареялардаки айры улькелер арасында баланслаштырув схемалары къоюла, бунынънен батареянынъ умумий чалышувыны яхшылаштыра.
Аккумуляторларны идаре этмек системасынынъ (БМС) энъ муим вазифеси батарея параметрлерини ве малюматны борт я да тыш махсулатларнен багъламакъны темин этмектир, бу исе акъча/ачавны идаре этмек ве автомобильни идаре этмек ичюн малюмат бермектир. Къулланмагъа коре, малюмат алмашувы аналог сигналлары, PWM сигналлары, CAN автобусы я да I2C сериялы интерфейслери киби чешит алякъа интерфейслеринден файдалана биле.
8. Инсан- Машина интерфейси (ХМИ) .
ХМИ инсан-машинанынъ озьара тесири ичюн аралыкъ интерфейстир. О, инсанлар ве оларнен чалышкъан машиналар арасындаки диалог ве тесирлешювни семерели шекильде чалыштырмакъ ичюн уйгъун кириш ве чыкъыш алетлерини къуллана. БМС-те ГМИ дисплей малюмат ве идаре этмек дёгмелери ве ручкаларыны къабул эте, оларны дизайн талапларына коре конфигурация этелер.
