Уджейренинъ чалышмасы недир?
Уджейренинъ чалышувы
Уджейренинъ чалышувы эсасен дёрт тарафкъа болюне: электрик чалышувы, хавфсызлыкъ чалышувы, механик чалышувы ве экологик чалышувы.
Электрик чалышувы
(1) Номиналь къувет0,5С температурада разрядлангъанда, бир улькенинъ разрядланув вакъты 120 дакъкъадан эксик олмамакъ керек ( 90%-тен зияде я да мусавий), батареянынъ разрядланув вакъты исе 114 дакъкъадан эксик олмамакъ керек ( 90%-тен зияде я да мусавий). Бу косьтергич литий батареяларынынъ номиналь къуветини еткизюв стандартында эсас пунктлардан биридир.
(2) 1С бошатув кучю .1С температурада бошатылса, бир улькенинъ бошатылув вакъты 57 дакъкъадан (95%), батареянынъ бошатылув вакъты исе 45 дакъкъадан (90%) эксик олмамакъ керек.
(3) Алчакъ-Араретли бошатув къабилиети0,5С температурада -20 градус , бир улькенинъ я да батареянынъ разряд вакъты 72 дакъкъадан эксик олмамакъ керек ( 60% зияде я да мусавий). Алчакъ арареттеки чалышув янъы энергиялы автомобильлернинъ къышлыкъ диапазонына догърудан-догъру тесир эте ве кучь батареясынынъ алчакъ араретли разряд спецификациясында эсас къайгъыдыр.
(4) Юксек-араретли бошатув къабилиети0,5С температурада 55 градуста разряд , бир улькенинъ разряд вакъты 114 дакъкъадан (95%), батареянынъ разряд вакъты исе 108 дакъкъадан (90%) эксик олмамакъ керек.
(5) Зарядны тутмакъ ве къайтармакъ имкяны .Ода араретинде 28 кунь девамында толу зарядта сакълангъан сонъ, зарядны тутмакъ ичюн чыкъарув вакъты 96 дакъкъадан ( 80%-тен зияде я да мусавий), зарядны къайтармакъ ичюн чыкъарув вакъты исе 108 дакъкъадан ( 90%-тен зияде я да мусавий ) олмамакъ керек. Бу энергияны сакълагъан батареянынъ 28 куньлюк зарядны тутув дереджеси ичюн муим истинадий косьтергичтир.
(6) Сакълавнынъ чалышувы .Сакълав сынавы ичюн сечильген бир ульке я да батарея чыкъарылгъан кунюнден башлап учь айдан аз вакъыт кечмек керек, ве сакълавдан эвель онынъ къуветининъ 50%-60%-ке къадар зарядланмакъ керек. Оны 40 градус ± 5 градус араретли, нисбий дымлылыкъ 45%-75% олгъан муитте 90 кунь сакъламакъ керек. Сакълав девринден сонъ батареяны чыкъарып, 0,2С температурада толусынен зарядлайлар ве 60 дакъкъа турмагъа къоялар, сонъра 0,5С даимий токнен кесюв кергинлигине къадар бошатылалар. Юкъарыдаки теджрибени 3 кере текрарламакъ мумкюн, чыкъарув вакъты исе 72 дакъкъадан (60%) эксик олмамакъ керек.
(7) Девирнинъ омюри .Велосипеднен юрмек ичюн бир ульке я да батарея 0,2С температурада зарядлана ве 0,5С температурада бошатыла. Эки кере арды-сыра чыкъарув кучю 72 дакъкъадан (60%) эксик олгъанда, сынав токътатыла. Бир улькенинъ девир омюри 600 девирден, батареянынъ девир омюри исе 500 девирден эксик олмамакъ керек. Автомобиль ширкетлерининъ чокъусы ве энергияны сакълав лейхалары ичюн кучь батареясынынъ 500 девирлик омюри еткизиджилерни сечип алмакъ ичюн эсас босагъа олды.
(8) Юксек-араретли сакълав ОмюрЮксек-араретте сакълав омюрини сынамакъ ичюн истисал кунюнден учь айдан аз олгъан бир ульке сечиле. Сакъламадан эвель 50% ± 5% емкость зарядлана, сонъра исе 7 кунь девамында 55 градус ± 2 градус муит араретинде ульке сакълана. куньден сонъ батареяны чыкъарып, 20 градус ± 5 градус тышкъы араретте 120–300 дакъкъа турмагъа къоялар . Башта батарея 0,5С кесюв кергинлигине къадар бошатыла, сонъра 30 дакъкъадан сонъ 0,2С зарядлана, 30 дакъкъа турмагъа къоюла, сонъра 0,5С даимий токнен кесюв кергинлигине бошатыла ве бу емкость гъайрыдан алына. Юкъарыдаки адымлар 1-афталыкъ девирни тешкиль этелер ве белли бир афта ичинде чыкъарув вакъты 72 дакъкъадан (60%) эксик олгъанда, теджрибе бите. Сакълав муддети 56 куньден эксик олмамакъ керек (8 афталыкъ девир). Бу тест литий демир фосфат батареяларынынъ юксек араретли сакълав омюри еткизиджилерининъ текширюв талапларынынъ чокъусында зорунлы пункт оларакъ къайд этиле.

Хавфсызлыкъ ерине кетирильмеси
(1) Токътамайып зарядка япмакъ .Ялынъыз ульке 0,2С даимий токнен зарядлана. Бир улькенинъ клемма кергинлиги зарядлав сынъыр кергинлигине етсе, оны даимий кергинликли зарядлавгъа кечирелер ве 28 кунь девамында сакълайлар. Денъевден сонъ батарея акъмамакъ, ава чыкъармамакъ, ярылмамакъ, янмамакъ ве патламамакъ керек (толу зарядлы юзюджи зарядкагъа тенъ келе).
(2) Артыкъча акъча тёлемекЯлынъыз ульке даимий ток менбасы ярдымынен 3С даимий токнен зарядлана ве кергинлик 10 В-гъа етсе, батарея патлагъандже я да янгъандже, оны даимий кергинлик зарядына кечирелер. Зарядка вакъты 90 дакъкъа олгъанда я да батарея юзюнинъ арарети стабиллешкенде (45 дакъкъа ичинде арарет фаркъы 2 градустан эксик я да мусавий) зарядлав токътатыла. Аккумулятор янмамакъ ве патламамакъ керек; батареяны низамлангъан электрик энергиясы ярдымынен 0,5С даимий токнен зарядлайлар ве кергинлик 5нВ-ге етсе (n — сериялы улькелернинъ сайысы), батарея патлагъандже я да янмагъандже, оны даимий кергинликте зарядлавгъа кечирелер. Зарядка вакъты 90 дакъкъа олгъанда я да батарея юзюнинъ арарети стабиллешкенде (45 дакъкъа ичинде арарет фаркъы 2 градустан эксик я да мусавий олгъанда) зарядка токътатыла. Аккумулятор янмамакъ ве патламамакъ керек.
(3) Меджбурий бошатув (терс заряд) .Ялынъыз ульке башта 0,2С даимий токнен кесюв-сёндюрильген кергинликке бошатыла, сонъра ульке 1С токнен терс зарядлана. Зарядка вакъты 90 дакъкъадан аз олмамакъ керек. Аккумулятор янмамакъ ве патламамакъ керек; батареядаки бир тек ульке кесильген-сёндюрильген кергинликке бошатыла, къалгъанлары исе толусынен зарядлангъан улькелердир, сонъра батарея 1С даимий токнен батареянынъ кергинлиги 0В олгъандже бошатыла ве бошатылув токътатыла. Аккумулятор янмамакъ ве патламамакъ керек.
(4) Къыскъа тутушув сынавы .Ялынъыз ульке тышкъы джеэттен къыскъа-90 дакъкъа девамында, я да ульке юзюнинъ арарети стабиллешмегендже (45 дакъкъа ичинде арарет фаркъы 2 градустан эксик я да мусавий), сонъра къыскъа замыкание токътатыла. Тышкъы схеманынъ къаршылыгъы 50мОм-дан эксик олмакъ керек, батарея исе янмамакъ ве патламамакъ керек; батареянынъ мусбет ве менфий къутупларыны 0,1 Ом-дан эксик къаршылыкълы телнен багъламакъ керек, батареянынъ кергинлиги 0,2 В-дан эксик олгъандже я да батареянынъ юзюнинъ арарети стабиллешкендже (арарет фаркъы 45 дакъкъа ичинде 2 градустан эксик я да мусавий), сонъра разряд токътатыла. Аккумулятор янмамакъ ве патламамакъ керек.

Механик чалышув
(1) ЭкструзияБир улькени эки басма левханынъ ортасына къойып, яваш-яваш басымны 13кН-ге къадар арттырынъыз. Цилиндр шекилиндеки улькелер ичюн экструзия ёнелиши цилиндрнинъ кошеси- не перпендикуляр олмакъ керек; призматик улькелер ичюн улькенинъ кенъ ве тар бетлери чыкъарылмакъ керек. Эр бир улькеге тек бир кере экструзия япыла биле, сынав нетиджелери исе уйгъун стандартларнынъ къаиделерине уйгъун олмакъ керек. Аккумулятор устюне диаметри 15 см олгъан челик штанга къойып, аккумуляторнынъ кенъ ве тар бетлерини басынъыз, оны аккумуляторнынъ ильки колемининъ 85%-ине къадар экструзия этинъиз ве 5 дакъкъа девамында тутынъыз. Эр бир батареягъа тек бир кере экструзия япмакъ мумкюн.
(2) Пенетрация .Ялынъыз улькени челик фиксаторгъа къойып, диаметри φ3-8мм олгъан челик мыхны къулланып, ульке левхасына перпендикуляр ёнелиштен улькеге киринъиз (челик мых улькеде къала), 90 дакъкъа девамында девам этинъиз я да ульке юзюнинъ арарети стабиллешкенде (ortemperature differental than2min to5) денъевни токътатынъыз.
(3) Агъыр предметнинъ урулмасы .Ялынъыз одачыкъны къатты тюзлюкке къойып, одачыкънынъ ортасына диаметри 15,8 мм олгъан челик штанганы тегиз къойып, челик штанганынъ бойлама кошеси тюзлюкке параллель олсун. 9,1 кг массасы олгъан агъыр бир шейнинъ 610 мм юксекликтен улькенинъ ортасындаки челик штанга устюне сербест тюшмесине рухсет этиле; тек ульке цилиндр шекилинде олгъанда, урулма ёнелиши цилиндрнинъ бойлама кошеси- не перпендикуляр олмакъ керек; тек ульке призматик олгъанда, улькенинъ кенъ ве тар бетлери урулмакъ керек. Эр бир улькеге тек бир урулмакъ мумкюн.
(4) Механик токътавАккумулятор я да аккумулятор къатты шекильде (усул аккумулятор я да аккумуляторнынъ бутюн тургъан юзюни тутып ола) ве эксперименталь донатмагъа пекитильмек керек. Аккумулятор я да аккумулятор джыйынтыгъы бири-бирине перпендикуляр учь ёнелиште бир эквивалент урулмакъ керек. Энъ аздан бир ёнелиш батареянынъ я да батареянынъ кенъ бетине перпендикуляр олмакъ керек. Эр бир урулма бойле кечириле: башлангъыч 3мс ичинде энъ аз орта тезленюв 725м/с2, энъ юксек тезленюв исе арада 1225-1715м/с2 арасында олмакъ керек.
(5) ТитревАккумулятор я да аккумулятор джыйынтыгъы догърудан-догъру титрев масасы устюне титревлерни сынамакъ ичюн фиксатор ярдымынен ерлештириле я да ерлештириле. Сынав шартлары бойледир: сыкълыкъ 10-55 Гц, тезленюв 29,4м/с2, ХЫЗ учь ёнелиш, эр бир ёнелиште 10 сипирюв деври, сипирювнинъ сурьаты исе 1окт/дакъ.
(6)Сербест дамлаБир ульке я да батарея 600 мм юксекликтен (энъ алчакъ нокъта юксеклигинден) цемент табангъа къоюлгъан 20 мм къалынлыкътаки къатты агъач тахтагъа, ХЫЗ учь ёнелишининъ эр биринден бир кере сербест тюшмеге рухсет этиле.

Этраф муитнинъ чалышувы .
(1) Юксек араретте пиширюв .Ялынъыз улькени юксек-араретли патлавгъа къаршы -къутугъа къойып, араретни 5 градус /дакъкъа сурьатнен 130 градускъадже котеринъиз ве бу араретте 10 дакъкъа тутынъыз.
(2) Юксек араретте сакълав .Бир ульке я да батареяны (75 ± 2) градуслы фурында 48 саат девамында къойынъыз. Аккумулятор акъмамакъ, ава чыкъармамакъ, ярылмамакъ, янмамакъ ве патламамакъ керек.
(3) Алчакъ басым .UL1642 (Андеррайтерс Лабораториз Инк.) стандартына джевап бермек керек. Аккумулятор 11,6 кПа мутлакъ басым ве 20 градус ± 3 градус арарет шараитинде 6 с сакълана . Аккумулятор янмамакъ ве патламамакъ керек, тешик ве акъызма олмамакъ керек.

