Аккумуляторнынъ реакция механизми недир?
Аккумуляторнынъ реакция механизми .
Шимдики вакъытта санайыда LiFePO4 электрохимик реакция механизми акъкъында догъру ве изчен анълайыш ёкъ. Композит анион (PO4)3− къулланув демир-эсасында япылгъан бирикмелерни литий-ион батареяларынынъ катодлары ичюн идеаль намзет материалгъа чевире. Лякин LiFePO4 нинъ кристалл къурулышы онынъ кечиримлилигини ве литий-ион диффузиясы сынъырлай, бу исе материалнынъ электрохимик характеристикасыны эксильте. Къатламлы материаллардан фаркълы оларакъ, LiMPO4 нинъ заряд-разряд эгриси адет узьре пек тегиз платогъа маликтир, бу эки-фазлы реакцияларнынъ типик хусусиетидир, яни литий{ca/8 интерляциясы вакътында LiMPO4 ве MPO4 арасында фазалы кечюв джерьяны олып кече.
Реакция механизмининъ модели .
LiFePO4 батареяда зарядланув ве разрядлав вакътында эки-фазлы реакция механизмини кече, яни .

Зарядланув вакътында Li+ FeO6 къатламындан кочип, электролиттен кечип, менфий электродкъа кире. Fe2+ Fe3+ гъадже оксидлене, электронлар исе тышкъы занжирден менфий электродкъа контакт япкъан кечириджи мадде ве ток коллекторы вастасынен кетелер. Разряд джерьяны терсине ола.
Бу эки-фазлы арекетни тасвир этмек ичюн Падхи ве Гуденоу ве башкъ. ильк оларакъ «ядро-къабукъ моделини» теклиф этти, о, литий-ион интеркаляциясы/деинтеркаляциясы джерьяны LiFePO4/FePO4 эки-фазлы интерфейсинде олып кечкенини тасдикълай, буны 4-3а рес-де косьтермек мумкюн.
Зарядлав вакътында LiFePO4/FePO4 интерфейси юзюнден ортагъа догъру токътамайып арекет эте, озекке догъру итеклей. Li+ токътамайып тышкъа авушып кете, тышкъы LiFePO4 исе токътамайып FePO4-ке чевириле. Литий ионлары ве электронлары эффектив токны сакълап къалмакъ ичюн янъы пейда олгъан эки-фазлы интерфейстен токътамайып кечелер, лякин белли бир шараитлерде литий-ионларынынъ диффузия сурьаты даимий ола. Эки фаза арасындаки юзю кичиклешкен сайын, литий ионларынынъ диффузиясы сонъунда эффектив токны сакълап къалмакъ ичюн етерли олмайджакъ. Парчачыкъларнынъ озегиндеки LiFePO4 толусынен ишлетильмейджек, бу исе къуветнинъ гъайып олувына кетире. Зарядлав битти деген сонъ, къулланылмагъан LiFePO4 парчачыкънынъ ортасында къалыр.
Литий ионлары бир вакъытта бир къач ерде интеркаляция ве деинтеркаляция япып оладжагъыны козь огюне алып, Андерссон ве башкъ. 4-3б рес-де косьтерильгени киби, башлангъыч къувет джоюлувыны анълатмакъ ичюн мозаика моделини теклиф этти. Мозаика модели бойле фикирни огге сюре ки, литий ионларынынъ интеркаляциясы ве деинтеркаляциясы джерьяны LiFePO4/FePO4 эки-фазлы интерфейсинде олса да, бу джерьян парчачыкъ ичинде эр бир ерде олып кече биле. Зарядланув вакътында FePO4 регионы парчачыкъ устюндеки чешит нокъталарда буюклеше ве бу регионларнынъ четлери хачлы контакт япып, чокътан-чокъ реакциягъа къаршы олю зоналар пейда ола, ве бойлеликнен, къуветнинъ гъайып олувына себеп ола. Разряд вакътында терс реакция ола, литий ионлары FePO4 фазасына интеркаляция этелер. Озектеки литий ионлары озьара къошулмагъан къысым къабилиетнинъ гъайып олувына кетире.

Бир вакъытта эки назарий моделлер ишлеп чыкъарылды, амма къабукъ ве озекнинъ специфик материаллары давалы олып къалса да, озьек-къабукъ модели араштырмаджылар тарафындан даа кениш къабул этильди. Бу эки моделге эсасланып, бойле нетидже чыкъармакъ мумкюн ки, литий ионларынынъ диффузия кинетикасы ве юк бутюн электрод материалынынъ амелий къулланылувы ичюн къарар чыкъаргъан факторлардыр. Литий демир фосфат катод материалларыны азырлавда, кечиримлиликни ве литий ионларынынъ диффузиясыны яхшылаштырмакъ ичюн, углерод къапламасы (наноуглерод пленка) ве ион легирлевини къулланып, кичик ве бир тюрлю парчачыкъ колемли (наномасштаблы я да микропорлы) парчачыкълар алмакъ ичюн арекетлер япыла.
ЛиМПО материалларыны даа терен анълагъан сонъ, бу эки моделнинъ ЛиМПО материалларында литий ионларынынъ ташувынынъ юксек анизотроп хусусиетлерини итибардан тыш къалдыргъаны тапылды. Лаффонт «ядро-къабукъ моделининъ» эксикликлерини тюзетмек ичюн «Янъы ядро-къабукъ моделини» теклиф этти. Бунъа эсасланып, Дельмас чешит эксильюв алларындаки LiFePO парчачыкъларыны огренди ве «Домино-каскад моделини» теклиф этти, бу исе, 4-4 рес-де косьтерильгени киби, наноольчюли парчачыкъларнынъ тез зарядланув ве разрядланув перформансыны семерели анълата.
ЛиМПО материалларыны даа терен анълагъан сонъ, бу эки моделнинъ ЛиМПО материалларында литий ионларынынъ ташувынынъ юксек анизотроп хусусиетлерини итибардан тыш къалдыргъаны тапылды. Лаффонт «ядро-къабукъ моделининъ» эксикликлерини тюзетмек ичюн «Янъы ядро-къабукъ моделини» теклиф этти. Бунъа эсасланып, Дельмас чешит эксильюв алларындаки LiFePO парчачыкъларыны огренди ве «Домино-каскад моделини» теклиф этти, бу исе, 4-4 рес-де косьтерильгени киби, наноольчюли парчачыкъларнынъ тез зарядланув ве разрядланув перформансыны семерели анълата.
Юкъарыда къайд этильген моделлер арасындаки муим фаркъларгъа бакъмадан, эсас меселе эки-фазлы интерфейснинъ прогнозында ве характеристикасындадыр. Литийнинъ кирсетильмеси/чыкъарылмасы кинетикасы ве фаза кечюви материалнынъ парчачыкъларынынъ колемине, морфологиясына ве физико-химик хусусиетлерине пек багълы олгъанындан, юкъарыдаки музакерелер (онынъ ичинде моделлер арасындаки чатышмалар) эксперименталь шараитлернинъ етерсизлигинен багълы ола биле.

Фаза кечюв механизми .
Микроскопия ве спектроскопиянынъ инкишафынен LiMPO4 материалларынынъ фаза кечюви вакътында къатты эритме реакциялары ве ара фазлар козьге чарпты ве тапылды, бу исе LiMPO4 материалларында башкъа фаза кечюв механизми ола бильгенини косьтере. Типик къатты эритме реакцияларында фаза кечювлери вакътында ульке параметрлери ве улькенинъ колеми токътамайып денъишелер. Ультра-кичик парчачыкълар (наномасштаблы) ве юксек-тезликли заряд-разряд (10С-тен юксек) киби базы экстремал сынав шараитлери ве характеристика усуллары вастасынен LiMPO4-те къатты эритме реакциялары ве ара фазларнынъ барлыгъы козьге чарпты.
Ода араретинде заряд-разряд джерьянлары вакътында фаза кечювлери. Литий-ион батареялары заряд-разряд девирлеринде яхшы кери къайтувны косьтере, бу исе литий-ион деинтеркаляциясы/интеркаляциясындан сонъки фаза аллары арасындаки къурулыш бенъзешмесинен багълыдыр. Заряд-разряд джерьянларында батареянынъ къуветининъ парчаланмасы фаза кечюв кинетикасынен сыкъ багълыдыр. LiFePO4 къурулышына коре, литий-ионларнынъ миграциясы ичюн [100]pmnb ёнелиш энъ эйидир, заряд-бошатув джерьянларында исе эки фаза арасындаки интерфейс c-кошеси боюнджа арекет эте.
(1) ЛиФеПО4/ФеПО4The ratio of LiFePO₄/FePO₄ changes continuously with the battery charge-discharge reaction (the value of x in LiₓFePO₄ changes continuously). As lithium ions are extracted, the intensity of the diffraction peak produced by LiFePO₄ gradually decreases. When δ>0,2 олгъанда, Li1+δFePO4 дифракция тёпеси гъайып олып башлай ве FePO4 иле мейдангъа кельген дифракция тёпесининъ интенсивлиги яваш-яваш арта. Аксине, литий ионлары кирсетильген сайын, FePO4 иле мейдангъа кельген дифракция тёпесининъ интенсивлиги яваш-яваш эксиле, Li11δFePO4 иле мейдангъа кельген дифракция тёпесининъ интенсивлиги исе яваш-яваш арта.
(2) Ли1ФеПО4/Ли1йФеПО4Ода араретиндеки LiFePO4 — бу Fe3+/Fe2+ къарышыкъ-валентлик мезофазасы Li1FePO4/Li10 FePO4 къарышыгъыдыр. ве сырасынен зарядлав ве разрядлав вакътында ташыйыджы сыкълыгъыны ве секирюв имкяныны косьтере. Тоз нейтрон дифракциясы ве ичюн оптимал къыйметлер 0,05 ве 0,11 олгъаныны косьтере. Ионларнынъ къошулмасы, арарет, кечиджи маден, парчачыкъларнынъ колеми ве зияде потенциалда -мувазенесиз аллар киби факторлар эписи ве нинъ къыйметлерине тесир этелер. ве къыйметлерини арттырмакъ ода араретинде зарядланув ве бошатувы вакътында электрод реакциясынынъ кинетик фаалиетини яхшылаштырыр.
3.Сыджакълыкъ ве фазаларнынъ пайлашмасы .
450 градуста , Li1FePO4 къатты эритмеси бар, ода араретинде исе эки метастабиль фазе бар: Li0.27FePO4 ве Li0.5FePO4. 500 градустан юксек олгъанда, LiFePO4-оливин олмагъан бирикмелерге парчаланмагъа башлай; бу фосфатлар я да фосфидлернинъ теркиби ве микъдары х ифадесининъ къыйметине багълыдыр. 400 ве 500 градус арасында тек LiFePO4 къатты иляджы бар.
Сувутув вакътындаки денъишмелер къыздырув вакътындаки денъишмелерден чокъ муреккептир. Сувутув вакътында къарышманынъ теркиби х ифадесининъ къыйметине ве иссилик джерьянына багълыдыр. Сувутылгъан сонъ LiFePO4 башта эки -оливин олмагъан фаза къарышмасына парчалана, оларнынъ нисбетлери арарет ве х нинъ башлангъыч къыйметине багълыдыр. Сыджакълыкъ (140±20 градус ) ашагъы олгъанда, эки-фазлы система даа муреккеп системагъа чевириле, онда LiFePO4 ве FePO4 даа эки оливин-типли бирикмелернен, Li11FePO4 ве Li24Fe иле берабер яшайлар. Бу къарышманынъ ода араретинде эскирмеси дёрт-фазлы системанынъ яваш-яваш эки-фазлы LiFePO4 ве FePO4 системасына чевирильмесине себеп ола.

Демир фосфатынынъ къурулышы .
FePO4 бир къач къурулышта бар: 1 LiFePO4 бутюнлей делитиациялангъан сонъ, орторомб FePO4 пейда ола; Триклиник FePO4 кварц-бенъзеген къурулышкъа малик, бутюн катионлары тетраэдрли координациялы; Оларнынъ уйгъун гидратларындан моноклин ве орторомб FePO4 азырламакъ мумкюн. FePO4-нинъ бутюн бу кристалл шекиллери, эм де аморф FePO4-ни къыздыргъанда триклиник FePO4-ке чевириле биле.
LiFePO4-тен FePO4-ке чевирильме яваш ве толу дегиль, амма арарет 500 градустан зияде олгъанда толу ола . Аккумуляторларнен чалышкъан шараитлерде катод материалы кинетик джеэттен тургъун ола. LiFePO4 синтези вакътында FePO4 олмагъаныны темин этмек пек муимдир. Эгер олса, къыздырылгъанда триклиник FePO4 пейда оладжакъ, бунынъ нетиджесинде юксек араретлерде материал юзюнде-электрохимиявий фааль олмагъан джамлы фаза пейда оладжакъ.
Ионларнынъ къошулувы ве кечиримлилиги .
Ионларнынъ къошулмалары материалларнынъ кечиримлилигини яхшылаштырмакъ мумкюн. Ионлар къошулувы ярдымынен кечириджилиги 10−2 С/см-ге еткен Р-типли ярымкечириджи кечириджи материаллар эльде этиле. Допинг пек муреккеп джерьяндыр: бир тарафтан, ерли сыкълыкъ якъынлаштырмасы (ЛСЯ) ве умумийлештирильген градиент якъынлаштырмасы (УГЯ) алтында LiFePO4 электрон къурулышынынъ сыкълыкъ функциональ назариеси (СФН) эсаплавлары материал маденли я да ярымкечириджи диапазонлы диапазоннынъ кенълиги олгъан маденли я да ярымкечириджи диапазонлы материалнынъ хусусиетлерини косьтермек кереклигини косьтере. эВ, бу исе керчектен де тапылгъан алчакъ кечиримлиликке келишмей. Дигер тарафтан, ионлар къошулгъан сонъ электрон орбиталлерининъ ве Кулон тесирлешювлерининъ тесирлешювини козь огюне алгъанда, назарий джеэттен мукеммеллештирильген валентлик лентасы къурулышы мумкюн.
Mg- я да Cr-легирленген LiFePO4 нинъ ДФТ эсаплавлары электрон алларынынъ максималь сыкълыгъы Ферми севиеси янында ерлешкенини косьтере, бу исе къошулгъан материалнынъ маден кечиримлилигини анълата. Ионларнынъ къошулувы себебинден кечиримлиликнинъ денъишмеси бойле факторларнен багълы ола биле: 1.1.
1) Заряд ташыйыджы регионларнынъ четлери маденленген.
2) Ионларнынъ къошулмасы валентлик диапазонынынъ ве кечирюв диапазонынынъ кенълигини тарлаштыра.
3) Белли бир сынъырлы концентрациядан зияде олгъанда, легирлейиджи ионларнынъ электрон далгъа функциясы кечириджи лентанынъ пейда олувына кетире.
4) легирлейиджи ионларнынъ чешити, концентрациясы ве даркъалувы.
5) Бир чокъ М-O маден оксидлеринде М-М багъ месафеси 3 × 10−10 м-ден эксик олгъанда, маден кечирюв лентасы пейда ола.
6) Синтез вакътында органик углерод къошулгъанда, материалнынъ углерод къапламасы пейда ола, бу исе эффектив кечирюв ёлуны ярата.
7) Fe2P нинъ пейда олувы. Синтез вакътында артыкъ углерод къошулса, фосфат эксиле.

8) LiFePO4 нинъ азайлувында Fe3+/Fe2+ оксидленюв-къайта тикленюв чифтлери катализатор вазифесини беджере.
Электролитнинъ тесири акъкъында .
LiFePO4 кенъ къулланылгъан электролитлернен реактивлик косьтере. Мадденинъ электрохимик арекети онынъ электролит ичиндеки юзюнинъ химиясынен юксек корреляциядадыр. Умумен, материалнынъ устюнде пассивация пленкасы пейда ола. Бу пленка литий-ионларнынъ диффузиясыны къолайлаштыра, фааль мадденинъ гъайып олувынынъ огюне кете ве литий-ионны кирсетюв/чыкъарув вакътында колем ве юзюнинъ денъишювлерине даянмакъ керек. Карбон-нен къаплангъан LiFePO4 юзю пленкаларында LiF, LiPF6, LilF−, LilPOᵧF− киби бирикмелер бар.
Умумий электролитлернинъ теркибинде, адет узьре, алкил карбонатлары ве литий тузлары бар. Катод материалы электролитте чокъ мумкюн олгъан реакциялар кечире. Меселя, LiPF6 эритмелеринде LiFePO4 ве из микъдарларында ГФ арасындаки экшилик-негиз реакциясы къачындан олмаз. Электролитте ГФнинъ олмасы эки зарарлы тесир эте: биринджиден, демир ионлары ве протонлар арасындаки ерине къоюлув реакциясы; ве экинджиден, парчачыкъ юзюндеки Li ионлары ве F ионларынынъ реакциясы LiF мейдангъа кетире, бу исе Li+ диффузиясына кедер эте.
Демир ионлары электролитлерде ирие. LiFePO4 нинъ чешит электролитлерде демир ионларынынъ иримеси узеринде япылгъан сынавлар бойле шейлерни косьтере:
1) Экши кирлетиджилерден азат электролитлерде, атта юксельген араретлерде биле, демир ионларынынъ иримеси ве онынъ нетиджесинде фааль мадденинъ кутьле джоюлувы ич де эмиетсиздир.
2) Эритменинъ экшилиги зияде олса, демир ионларынынъ къолайджа иримесине кетире.
3) Юксек арарет демир ионларынынъ къолайджа иримесине кетире.
4) Мадденинъ ичинде углероднынъ микъдары зияде олса, мадденинъ тургъунлыгъы зияде ола.
Фааль мадде ве багълайыджы арасындаки контакт ери коррозиягъа энъ чокъ огъраша. Бу коррозиядан сиркели мезофаза къулланып я да экшиликли джыйыштырув къошмаларыны къулланып къачынмакъ мумкюн. Катод материалы оларакъ LiFePO4 къулланылгъан литий-ион батареяларында кутьле джоюлувынынъ огюне кечмек ичюн -экши олмагъан электролитлер я да LiFePO4 углерод къошулма я да къаплама къулланмакъ мумкюн.
Динамик хусусиетлери .
LiFePO4 катод материалларынынъ кинетик хусусиетлери даа толусынен анълашылмагъан. Умумен, парчачыкъларнынъ колеми ве даркъалувы, кечиримлилиги, ионларнынъ диффузиясы, фаза кечювлери вакътындаки кинетика (заряд-разряд джерьяны), углерод къапламасы/легирлев эписи батареянынъ чешит заряд-разряд тезликлериндеки чалышувына тесир эте, деп саялар. Бир тюрлю углерод легирлеви демек, литий ионлары ве электронларны фааль мадденинъ бир ерине къойып чыкъармакъ мумкюн, бу исе электродларнынъ поляризациясыны эксильте.
(1) Кечириджиликнинъ къуветке тесири Саф LiFePO4нинъ алчакъ кечиримлилиги догърудан-догъру батареянынъ юксек-тезликтеки разряд къуветининъ эксильмесине кетире. Саф LiFePO4 нинъ кечиримлилиги тахминен 10−9 С/см, разряд кучю исе 0,2 С разрядта 148 мА·с/г-дан 5С разрядта 85 мА·с/г-гъа къадар кескин тюше. Катод материалынынъ юксек-тезликли разряд къабилиети кечиримлиликнинъ артмасынен эр вакъыт артмай. Алчакъ кечиримлиликте кечиримлиликнинъ артмасы материалнынъ электрохимик кинетикасыны яхшылаштыра. Мадденинъ кечиримлилиги белли бир сынъырлы къыйметтен зияде олгъанда, кечиримлилик энди материалнынъ темп къабилиетини бельгилеген фактор дегиль. LiFe0.2Ni0.1PO4 (1,0 × 10−7 С/см), озь алчакъ кечиримлилигинен, LiFePO4 (4,0 × 10−0ti) ольчюсинден яхшыджа юксек-тезликли разряд къабилиетини косьтере, разряд къабилиетини S9,0 × 10−0ties м/с 55 мА·с/г, 10С разряд тезлигинде. Бу, литий-ион батареяларынынъ электрохимик хусусиетлеринде къарар чыкъарувджы фактор оларакъ кечиримлиликнинъ ерини литий-ион диффузиясы алгъан ола биледжегини косьтере.
(2) Литий-ион диффузиясы Литий-ион диффузиясы эм ички, эм де тышкъы факторларнен бельгилене. Тышкъы факторларгъа парчачыкъларнынъ колеми, даркъалувы ве морфологиясы кире. Ички факторлар эсасен литий-ион диффузия коэффициентине аиттир. Литий-ион диффузия коэффициенти даимий къыйметтир; литий ионларынынъ диффузия къабилиети парчачыкъларнынъ колеми арткъан сайын эксиле, чюнки парчачыкъ ичинде литий ионларынынъ диффузия ёлу арта. Литий ионларынынъ диффузия къабилиети парчачыкъларнынъ колемининъ квадраты- на терс мутенасиб ве литий-ион диффузия коэффициентине догърудан-догъру мутенасыптыр. Парчачыкъларнынъ колеми литий-ионларнынъ диффузиясына диффузия коэффициентинден зияде тесир эте. Литий-ион диффузия коэффициентини ракъамлы эсаплавны махсус ольчю усуллары ве назарий моделлернен бирлештирмек керек. Эсас ольчю усуллары гальваностатик титрлев (ГИТТ) ве электрохимик къаршылыкъ спектроскопиясы (ЭИС я да АС къаршылыгъы)дыр.
(3) Эки-ольчюли ольчюли электродлар: Индже-пленкалы электродлар юзюнинъ мейданлыгъыны арттырмакънен электродларнынъ фаалиетини арттыралар. Индже-пленкалы электродларда электронлар ток коллекторына, литий ионлары исе электролитке къаршы тарафтан кирелер. FePO4 къатламы пейда олгъанда, электронларнынъ арекетине къаршылыкъ эксиле, литий-ионларнынъ арекетине къаршылыкъ исе арта. FePO4 башта кристалл къусурларында ядролана ве сонъра эр тарафлама осье, литий-ионларынынъ диффузиясыны литий ионлары [100] тарафкъа къачып оламагъандже ингибирлей.

